ZUIDHOLLANDJAZZ.NL

HOME THE POWER OF JAZZ LEARNING JAZZ SOUNDS OF JAZZ LINKS
 

The Sounds Of Jazz

Jazz luisteren

Basisingrediënten en taakverdeling
De meeste muziek kent drie belangrijke basisingrediënten, zo ook de meeste jazz:
1.       Ritme
2.       Melodie
3.       Harmonie
In een band heeft ieder instrument een eigen taak. Één van de standaard jazzbezettingen bestaat uit drums, bas, piano/gitaar en blazers.
Bij deze jazzbezetting is de volgende taakverdeling het uitgangspunt:
-          Drums: Ritmische basis
-          Bas: Ritmische basis en harmonische basis
-          Piano/gitaar: harmonie
-          Blazers: melodie
Drums, bas en piano hebben samen ook de taak om zo nu en dan de blazers ritmisch, melodisch en harmonisch aan te vullen.

Thema-solo-thema
Vaak begint en eindigt een jazzstuk met het thema, hier tussenin worden dan soli gespeeld. Soms wordt een intro, een coda (einde) en/of een tussenspel toegevoegd om het stuk nog wat meer vorm te geven. Een enkele keer wordt het eerste of het laatste thema weggelaten.
Meestal is het gedeelte met de soli gebaseerd op (onderdelen van) het thema. Hiervoor wordt vaak de harmonische basis van het thema als uitgangspunt genomen. Ook is het mogelijk dat de soli niet dezelfde basis als het thema hebben, maar dat men daar een nieuwe basis voor verzint of componeert, soms krijgt iedere solo zelfs een andere basis.
In het sologedeelte spelen de diverse solisten op basis van het thema nieuwe melodieën, ritmes en harmonieën. Het is aan de musici zelf om te bepalen hoeveel er afgeweken wordt van het thema. Soms kiest iemand er voor de oorspronkelijke melodie een belangrijke rol in de solo te laten spelen. Iedere solo vertelt een nieuw muzikaal verhaal op basis van het thema, vaak wordt alleen de harmonische basis van de melodie gebruikt. Je zou kunnen zeggen dat in het sologedeelte iedere solist zijn of haar kijk op (onderdelen van) het thema geeft.
De begeleiders passen op hun beurt bij iedere nieuwe solist de begeleiding aan. Soms zijn die verschillen minimaal, maar soms kiezen de begeleiders er voor deze verschillen heel groot te maken.
Door de balans tussen hoog/laag, lang/kort, hard/zacht, langzaam/snel, veel/weinig en hier/daar te veranderen wordt iedere keer weer een uniek muzikaal verhaal vertelt.

Improvisatie

Hoe de musici het bovenstaande precies invullen verschilt per stijl, periode, band, musicus, zelfs per stuk. Soms is de taakverdeling, de vorm en de invulling heel strak en duidelijk, op andere momenten kiest een musicus of een band er voor de taken en de vorm minder duidelijk in te vullen of nemen musici taken van elkaar over.
Zo kunnen musici elkaar, de stijl, de basistaakverdeling, de vorm en de oorspronkelijke melodie:

-         
volgen
-          aanvullen
-          ondersteunen
-          imiteren
Maar ook:
-          negeren
-          distantiëren
...
Over al deze muzikale beslissingen kunnen vooraf afspraken gemaakt worden, maar dat hoeft niet. Hoe minder afspraken, hoe meer improvisatie en dus hoe spannender.


En zo zijn we weer bij wat trompettist Wynton Marsalis in de film ‘Jazz’ van Ken Burns ‘The Real Power Of Jazz’ noemt:

"The real power of Jazz... is that a group of people can come together and create... improvised art and negotiate their agendas... and that negotiation is the art".

     Luistertips >>>
     Live jazz >>>
     Jazz shops >>>